Meer glasvezel, minder concurrentie?

Wat is het verschil tussen netwerkbeheerder en provider?

Om de glasvezelmarkt goed te begrijpen, is het belangrijk om onderscheid te maken tussen netwerkbeheerders en providers. Een netwerkbeheerder legt de glasvezelkabel aan en beheert deze. Providers verkopen toegang tot deze netwerken met verschillende internetabonnementen. Bekende glasvezelproviders zijn onder andere KPN, Odido, DELTA, Budget Thuis en Youfone. Sommige van deze bedrijven beheren daarnaast een eigen netwerk, terwijl andere volledig gebruikmaken van netwerken van andere partijen.

Bij mobiele abonnementen is de verdeling relatief overzichtelijk: Nederland heeft drie mobiele netwerken waarop verschillende providers actief zijn. De glasvezelmarkt is meer versnipperd. Er zijn verschillende grote en kleine netwerkbeheerders, waaronder KPN Netwerk, Glaspoort, DELTA Fiber Netwerk en Open Dutch Fiber. Niet iedere provider biedt abonnementen aan via elk netwerk. Uit welke providers je kunt kiezen, hangt daarom mede af van de netwerkbeheerder die op jouw adres actief is.

Tegelijkertijd stellen netwerkbeheerders hun glasvezelnetwerken steeds vaker open voor aanvullende providers. Zo gaat Budget Thuis internet aanbieden via Open Dutch Fiber, te beginnen in de regio Amsterdam. Vanaf 20 augustus 2026 wordt Ziggo bovendien beschikbaar via het glasvezelnetwerk van DELTA Fiber op ongeveer 680.000 adressen. Zulke samenwerkingen vergroten lokaal de keuze, al betekent dit nog niet dat iedere provider via ieder glasvezelnetwerk beschikbaar is.

Waarom worden glasvezelnetwerken overgenomen?

Het aanleggen en beheren van een glasvezelnetwerk kost veel geld. Een groter netwerk kan efficiënter worden beheerd en levert meer potentiële klanten op. Naast het zelf aanleggen van glasvezel kunnen grote netwerkbeheerders daarom groeien door bestaande netwerken over te nemen. Zo kunnen steeds meer kleine en lokale glasvezelnetwerken in handen komen van een beperkt aantal grote netwerkbeheerders. Dit kan uiteindelijk leiden tot minder concurrentie en dat is geen goed teken voor een gezonde markt.

Grijpt er iemand in?

In Nederland zijn er organisaties zoals de ACM: de Autoriteit Consument & Markt, een onafhankelijke waakhond die ervoor zorgt dat glasvezelnetwerken niet ongeremd blijven groeien en kleinere partijen opkopen. Een voorbeeld hiervan gebeurde recentelijk. Glaspoort, een netwerkbedrijf waarvan KPN mede-eigenaar is, wilde delen van de glasvezelnetwerken van DELTA Fiber overnemen. Deze netwerken bereiken gezamenlijk ongeveer 200.000 huishoudens. De ACM blokkeerde in juni deze overname.

In de betrokken gebieden zou het aantal concurrerende vaste netwerken hierdoor afnemen van drie naar twee: KPN en VodafoneZiggo. Providers zonder een eigen vast netwerk, zoals Odido en Budget Thuis, zouden bovendien volledig afhankelijk worden van toegang tot het netwerk van KPN. VodafoneZiggo stelt zijn kabelnetwerk namelijk niet open voor andere providers.

De aanleg groeit sneller dan het gebruik

Concurrentie draait niet alleen om welke netwerken en providers op een adres beschikbaar zijn. Netwerkbeheerders en providers moeten consumenten ook overtuigen om de aangelegde glasvezelverbinding daadwerkelijk te gebruiken. Eind 2025 telde Nederland volgens de ACM 8,94 miljoen aangelegde glasvezelverbindingen, tegenover 3,64 miljoen huishoudens met een actief glasvezelabonnement. Deze aantallen zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar, omdat een adres meerdere keren kan meetellen als verschillende netwerkbeheerders er glasvezel hebben aangelegd. Toch kun je hieruit concluderen dat een aanzienlijk deel van de adressen met glasvezel nog geen glasvezelabonnement heeft. Veel huishoudens gebruiken nog kabel of koper en zien mogelijk geen reden om over te stappen zolang hun huidige verbinding snel en stabiel genoeg is.

Meer glasvezel betekent niet automatisch meer keuze

In het eerste kwartaal van 2025 waren er voor het eerst meer actieve glasvezelabonnementen dan kabelabonnementen. De glasvezelmarkt groeit dus niet alleen door de aanleg van nieuwe verbindingen, maar ook doordat steeds meer huishoudens daadwerkelijk overstappen.

Voor consumenten is echter niet alleen van belang óf er glasvezel op hun adres ligt. Minstens zo belangrijk is wie het netwerk beheert en welke providers daarvan gebruikmaken. Wanneer onafhankelijke netwerken worden overgenomen door partijen die al een groot deel van de markt bezitten, kan de concurrentie afnemen. De ACM houdt daarom toezicht op overnames die de keuze voor consumenten mogelijk beperken.